Vatandaşlık – 24 Haziran Erken Seçimi ile Birlikte Gelecek olan Değişiklikler ! DİKKAT !

24 Haziran erken seçimleri dolayısıyla değişen bazı maddeler Kpss Genel Kültür bölümünde vatandaşlık soruları için muamma olmuş durumda. İşte tam bu noktada sizlerin imdadına aşağıdaki not yetişiyor. Anomim olarak hazırlanmış bu nota çalışarak eksiklerinizi giderebilir ve indirme linkine tıkayarak ücretsiz olarak 24 Haziran Erken Seçimi ile Birlikte Gelecek olan Değişiklikler ! DİKKAT ! notunu indirebilirsiniz.

YASAMA
Yasama yetkisi Türk Milleti adına Türkiye Büyük Millet Meclisinindir. Bu yetki devredilemez.
 Türkiye Büyük Millet Meclisi genel oyla seçilen altı yüz milletvekilinden oluşur.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Ve Cumhurbaşkanının Seçim Dönemi
 Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Cumhurbaşkanlığı seçimleri beş yılda bir aynı günde yapılır.
 Süresi biten milletvekili yeniden seçilebilir.
 Cumhurbaşkanlığı seçiminde birinci oylamada gerekli çoğunluğun sağlanamaması halinde İkinci oylama yapılır.
Seçimlerin Yenilenmesi
 TBMM’nin seçimleri yenilemesi: TBMM üye tamsayısının beşte üç çoğunluğu (360) İle seçimlerin yenilenmesine karar verebilir. Bu halde TBMM genel seçimi İle Cumhurbaşkanlığı seçimi birlikte yapılır.
NOT: Cumhurbaşkanının İkinci döneminde Meclis tarafından seçimlerin yenilenmesine karar verilmesi halinde Cumhurbaşkanı bir defa daha aday olabilir.
 Cumhurbaşkanının seçimleri yenilemesi: Cumhurbaşkanı herhangi bir neden belirtmeksizin seçimleri yenileyebilir. Bu durumda Türkiye Büyük Millet Meclisi genel seçimi ile Cumhurbaşkanlığı seçimi birlikte yapılır.
 Cumhurbaşkanının seçimleri yenileme kararlarını vermesini izleyen 90 gün sonraki ilk pazar günü seçim yapılır.
 Seçimlerin yenilenmesine karar verilen Meclisin ve Cumhurbaşkanının yetkileri bu organların seçilmesine kadar sürer.
Milletvekili Seçilme Yeterliliği
 Türk vatandaşı olmak,
 On sekiz yaşını doldurmuş olmak,
 En az İlkokul mezunu olmak,
 Askerlikle ilişiği olmamak,
 Kısıtlı olmamak,
 Kamu hizmetlerinden yasaklı olmamak,
 Taksirli suçlar hariç, toplam 1 yıl ve daha fazla hapis cezasından hüküm giymemiş olmak,
 Yüz kızartıcı suçlarla devlet aleyhine işlenen suçlardan affa uğramış olsa hüküm giymemiş olmak.
NOT: Cumhurbaşkanı tarafından bakan olarak seçilmek milletvekilini doğrudan düşüren bir nedendir.
TBMM’nin Görevleri
 Cumhurbaşkanın, cumhurbaşkanı yardımcılarının ve bakanların Yüce Divanda yargılanmasına karar vermek. (301 / 360 / 400 milletvekili)
 Bütçe ve kesin hesap kanun tekliflerini görüşüp, kabul etmek,
 Genel seçimlerin yenilenmesine karar vermek (3/5),
 TBMM Başkanını seçmek.
 Anayasa Mahkemesine üye seçmek.
 Sayıştay başkanını ve üyelerini seçmek,
 RTUK üyelerini seçmek,
 Kamu Başdenetçisini seçmek,
 Kanun koymak, değiştirmek ve kaldırmak,
 Milletlerarası Antlaşmaların onaylanmasını uygun bulmak.
 Para basılmasına karar vermek,
 Genel ve Otel af ilanına karar vermek (3/5),
 Türk Silahlı Kuvvetlerinin kullanılmasına itin vermek.
 Yabancı ülkelere asker göndermek.
 Yabancı ülkelerden gelen askerlerin Türkiye’de kalmasına izin vermek,
 Olağanüstü hal kararlarını onaylamak ve süresini uzatmak,
 Savaşa ve barışa karar vermek.
Kanun Yapmak
Kanun öneri yalnızca milletvekillerince teklif olarak sunulabilir.
 Kanun önerileri TBMM Başkanlığına sunulur. TBMM Başkanlığı teklifi komisyona gönderir. Komisyonda görüşülen teklif tekrar Başkanlığa gelir,
 Başkanlık bunu TBMM Genel Kuruluna sunar. Genel Kurulda kanunlar 151’den az olmamak koşuluyla adi çoğunlukla kabul edilir.
 Kabul edilen kanunlar Resmi Gazetede yayımlanmak ürere Cumhurbaşkanına gönderilir. Cumhurbaşkanı kanunları geri gönderebilir.
 Geri gönderilen kanun 301 evet oyuyla aynen kabul edilirse Cumhurbaşkanı kanunları 15 gün içinde Resmi Gazetede yayımlar.
NOT: Cumhurbaşkanın geri gönderdiği kanun üye tam sayısının salt çoğunluğunun oyuyla kabul edilebilir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin Toplanması Ve Tatili
 TBMM her yıl, ekim ayının ilk günü kendiliğinden toplanır.
 Meclis en çok bir yasama yılında 3 ay tatil yapar.
 Meclis, çalışmalarına 15 günü geçmemek üzere ara verebilir.
NOT: TBMM; ara verme veya tatil sırasında; Cumhurbaşkanı ve TBMM Başkanı taralından doğrudan toplantıya çağrılabilir. Yine üye tam sayısının 1/5’inin istemi üzerine TBMM Başkanınca da toplantıya çağrılabilir.
TBMM’nin Bilgi Edinme Ve Denetleme Yetkisi
 Türkiye Büyük Millet Meclisi; meclis araştırması, genel görüşme, meclis soruşturması ve yazılı soru yollarıyla bilgi edinme ve denetleme yetkisini kullanır.
Genel Görüşme
 Genel görüşme, toplumu ve Devlet faaliyetlerini ilgilendiren belli bir konunun Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunda görüşülmesidir
 Genel görüşme açılması, Cumhurbaşkanı, siyasi parti grupları veya en az 20 milletvekili tarafından bir önerge İle istenebilir.
Meclis Araştırması
 Meclis araştırması, belli bir konuda bilgi edinmek için yapılan incelemeden ibarettir. Meclis araştırmasının açılması da genel görüşme açılmasının hükümlerine tabidir.
 Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar hakkında görevleri ile ilgili suç işledikleri iddiasıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının salt çoğunluğunun (301) vereceği önergeyle soruşturma açılması istenebilir.
 Meclis, önergeyi en geç bir ay İçinde görüşür ve üye tamsayısının beşte üçünün (360) gizli oyuyla soruşturma açılmasına karar verebilir.
 Soruşturma açılmasına karar verilmesi halinde, on beş kişilik bir komisyon tarafından soruşturma yapılır. Komisyon, soruşturma sonucunu belirten raporunu iki ay içinde Meclis Başkanlığına sunar.
 Rapor Başkanlığa verildiği tarihten itibaren on gün içinde dağıtılır, dağıtımından itibaren on gün içinde Genel Kurulda görüşülür. Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tam sayısının üçte ikisinin (400) gizli oyuyla Yüce Divana sevk kararı alabilir.
YÜRÜTME
Yürütme organı artık tek başlıdır. Yürütme yetkisi Cumhurbaşkanına aittir.
Cumhurbaşkanlığına Adaylık ve Seçimi
 40 yaşını doldurmuş,
 Yükseköğrenimi tamamlamış,
 Milletvekilli seçilme yeterliliğine sahip Türk vatandaşları arasından doğrudan halk tarafından seçilir.
 Görev süresi 5 yıldır.
 Bir kimse en fazla iki defa Cumhurbaşkanı seçilebilir.
Aday Gösterilmesi
 Siyasi parti grupları,
 En son yapılan milletvekili genel seçimlerinde toplam geçerli oyların tek başına veya birlikte en az yüzde beşini almış olan siyasi partiler,
 En az yüz bin seçmen aday gösterebilir.
Seçimi
 Cumhurbaşkanlığı seçimi iki turludur. Genel oyla yapılacak seçimde, geçerli oyların salt çoğunluğunu alan aday cumhurbaşkanı seçilmiş olur.
 İlk oylamada bu çoğunluk sağlanamazsa bu oylamayı izleyen İkinci pazar günü İkinci oylama yapılır.
 Bu oylamaya, ilk oylamada on çok oy almış İki aday katılır ve geçerli oyların çoğunluğunu alan aday. Cumhurbaşkanı seçilmiş olur.
 İkinci oylamaya katılmaya hak kazanan adaylardan birinin ölümü veya seçilme yeterliğini kaybetmesi yahut çekilmesi gibi durumlarda ikinci oylama, boşalan adaylığın birinci oylamadaki sıraya göre ikame edilmesi suretiyle yapılır.
 İkinci oylamaya tek adayın kalması hâlinde, bu oylama referandum şeklinde yapılır.
 Aday, geçerli oyların çoğunluğunu aldığı takdirde cumhurbaşkanı seçilmiş olur.
 Eğer geçerli oyu alamazsa yani referandumda hayır oyları fazla çıkarsa aday belirleme sureciyle seçimin tekrarlanması çalışmaları başlar.
Seçim Tarihi
 Cumhurbaşkanı ve TBMM’nin görev sürelerinin dolmasından önceki son pazar günü oy verme günüdür. Görev süresi, birlikte yapılan bir önceki seçim tarihi esas alınarak belirlenir. Oy verme gününden geriye doğru hesaplanacak 60 günlük surenin ilk günü seçimin başlangıç tarihidir.
 Seçimlerin yenilenmesine karar verilmesi halinde bu karar 48 saat içinde Resmi Gazetede yayımlanarak ilan edilir. Bu kararın verildiği günden sonra gelen altmışıncı günü takip eden İlk pazar günü cumhurbaşkanı İle TBMM genel seçimi birlikte yapılır.
 Cumhurbaşkanlığı makamının herhangi bir nedenle boşalması ve genel seçime bir yıl veya daha az süre kalması halinde cumhurbaşkanı seçimi makamın boşaldığı günden sonra gelen altmışıncı günü takip eden ilk pazar günü TBMM genel seçimiyle birlikte yapılır.
 Cumhurbaşkanlığı makamının herhangi bir nedenle boşalması ve genel seçime bir yıldan fazla sure kalması halinde cumhurbaşkanı seçimi, makamın boşaldığı günden sonra gelen kırk beş gün içindeki son pazar günü yapılır.
Cumhurbaşkanının Görevleri
 Cumhurbaşkanı Devletin başıdır. Yürütme yetkisi Cumhurbaşkanına aittir.
 Cumhurbaşkanı, Devlet başkanı sıfatıyla Türkiye Cumhuriyetini ve Türk Milletinin birliğini temsil eder.
 Anayasanın uygulanmasını. Devlet organlarının düzenli ve uyumlu çalışmasını temin eder.
 Gerekli gördüğü takdirde, yasama yılının İlk günü Türkiye Büyük Millet Meclisinde açılış konuşmasını yapar.
 Ülkenin iç ve dış siyaseti hakkında Meclise mesaj verir.
 Gerekli gördüğü takdirde, yasama yılının ilk günü Türkiye Büyük Millet Meclisinde açılış konuşmasını yapar.
 Ülkenin iç ve diş siyaseti hakkında Meclise mesaj verir.
 Kanunları yayımlar.
 Kanunları tekrar görüşülmek üzere Meclise geri gönderir.
 Kanunların. Türkiye Büyük Millet Meclisi içtüzüğünün tümünün veya belirli hükümlerinin Anayasaya şekil veya esas bakımından aykırı oldukları gerekçesi ile Anayasa Mahkemesinde iptal davası açar.
 Cumhurbaşkanı yardımcıları ile bakanları atar ve görevlerine son verir.
 Üst kademe kamu yöneticilerini atar, görevlerine son verir ve bunların atanmalarına ilişkin usul ve esasları Cumhurbaşkanı kararnamesi ile düzenler.
 Yabancı devletlere Türkiye Cumhuriyetinin temsilcilerini gönderir. Türkiye Cumhuriyetine gönderilecek yabancı devlet temsilcilerini kabul eder.
 Milletlerarası antlaşmaları onaylar ve yayımlar
 Anayasa değişikliklerine ilişkin kanunları gerekli gördüğü takdirde halkoyuna sunar.
 Milli güvenlik politikalarım belirler ve gerekli tedbirleri alır.
 TBMM adına, Türk Silahlı Kuvvetlerinin Başkomutanlığını temsil eder.
 Türk Silahlı Kuvvetlerinin kullanılmasına karar verir.
 Sürekli hastalık, sakatlık ve kocama sebebi ile kişilerin cefalarını hafifletir veya kaldırır.
 Cumhurbaşkanı ayrıca Anayasada ve kanunlarda verilen seçme ve atama görevleri ile diter görevleri yerine getirir ve yetkileri kullanır.
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin Özellikleri
 Cumhurbaşkanı, yürütme yetkisine ilişkin konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarabilir.
 Anayasanın ikinci kısmının birinci ve ikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleriyle dördüncü bölümde yer alan siyası haklar ve ödevler Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenemez.
 Anayasada münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz.
 Kanunda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz.
 Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kanunlarda farklı hükümler bulunması halinde kanun hükümleri uygulanır. Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hale gelir.
 Cumhurbaşkanı, kanunların uygulanmasını sağlamak ürere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilir.
 Kararnameler ve yönetmelikler, yayımdan sonraki bir tarih belirlenmemişse Resmi Gazetede yayımlandıkları gün yürürlüğe girer.
 Olağanüstü hal yönetimindeki Cumhurbaşkanı kararnamelerine karşı yargı yolu kapalıdır.
Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğu
 Cumhurbaşkanı hakkında, bir suç işlediği iddiasıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının salt çoğunluğunun vereceği önergeyle soruşturma açılması istenebilir.
 Meclis, önergeyi en geç bir ay içinde görüşür ve üye tamsayısının beşte üçünün gizli oyuyla soruşturma açılmasına karar verebilir.
 Soruşturma açılmasına karar verilmesi halinde, Meclisteki siyasi partilerin, güçleri oranında komisyona verebilecekleri üye sayısının Üç katı olarak gösterecekleri adaylar arasından her siyası parti için ayrı ayrı ad çekme suretiyle kurulacak on beş kişilik bir komisyonun tarafından soruşturma yapılır,
 Komisyon, soruşturma sonucunu belirlen raporunu iki ay içinde Meclis Başkanlığına sunar. Soruşturmanın bu surede bitirilememesi halinde, komisyona bir aylık yeni ve kesin bir süre verilir.
 Rapor Başkanlığa verildiği tarihten itibaren on gün içinde dağıtılır, dağıtımından itibaren on gün içinde Genel Kurulda görüşülür. Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tam sayısının üçte ikisinin gizli oyuyla Yüce Divana sevk kararı alabilir.
 Yüce Divan yargılaması üç ay içerisinde tamamlanır, bu sürede tamamlanamazsa bir defaya mahsus olmak üzere üç aylık ek süre verilir, yargılama bu sürede kesin olarak tamamlanır
 Hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı seçim kararı alamaz.
 Yüce Divanda seçilmeye engel bir suçtan mahkûm edilen Cumhurbaşkanının görevi sona erer.
 Cumhurbaşkanının görevde bulunduğu sürede işlediği iddia edilen suçlar için görevi bittikten sonra da bu madde hükmü uygulanır.
Milli Güvenlik Kurulu
 Milli Güvenlik Kurulu; Cumhurbaşkanının başkanlığında;
o Cumhurbaşkanı yardımcıları
o Adalet Bakanı
o Milli Savunma Bakanı
o İçişleri Bakanı
o Dışişleri Bakanı
o Genelkurmay Başkanı
o Kara Kuvvetleri komutanı
o Deniz Kuvvetleri komutanı
o Hava Kuvvetleri komutanlarından kurulur. ( 2017 değişikliğiyle Jandarma Genel Komutanı kurul üyeliğinden çıkarılmıştır.)
o MGK Genel sekreteri Milli Güvenlik Kuruluna üye değildir ancak toplantılara katılır üye olmadığı için oy kullanamaz.
 Milli Güvenlik Kurulu olağan olarak iki ayda bir toplanır.
 Milli Güvenlik Kurulunun kararları bağlayıcı değil, tavsiye niteliğindedir.
 Milli Güvenlik Kurulu; Devletin milli güvenlik siyasetinin tayini, tespiti ve uygulanması ile ilgili alınan tavsiye kararları ve gerekli koordinasyonun sağlanması konusundaki görüşlerini Cumhurbaşkanına bildirir.
 Kurulun, Devletin varlığı ve bağımsızlığı, ülkenin bütünlüğü ve bölünmezliği, toplumun huzur ve güvenliğinin korunması hususunda alınmasını zorunlu gördüğü tedbirlere ait kararlar Cumhurbaşkanınca değerlendirilir.
 Milli Güvenlik Kurulunun gündemi; Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Genelkurmay Başkanı’nın önerileri dikkate alınarak Cumhurbaşkanınca düzenlenir.
 Cumhurbaşkanı katılamadığı zamanlar Milli Güvenlik Kurulu Cumhurbaşkanı yardımcısının başkanlığında toplanır.
 Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliğinin teşkilatı ve görevleri Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenir.
Olağanüstü Hal Yönetimi
 Cumhurbaşkanı;
o Savaş hali,
o Savaşı gerektirecek bir durumun baş göstermesi,
o Seferberlik,
o Ayaklanma vatan veya Cumhuriyete karşı kuvvetli ve eylemli bir kalkışma,
o Ülkenin ve milletin bölünmezliğini içten veya dışlan tehlikeye düşüren şiddet hareketlerinin yaygınlaşması,
o Anayasal düzeni veya temel hak ve hürriyetleri ortadan kaldırmaya yönelik yaygın şiddet hareketlerinin ortaya çıkması,
o Şiddet olayları nedeniyle kamu düzeninin ciddi şekilde bozulması,
o Tabii afet,
o Tehlikeli salgın hastalık,
o Ağır ekonomik bunalımın
Ortaya çıkması hallerinde yurdun tamamında veya bir bölgesinde, süresi altı ayı geçmemek üzere olağanüstü hal İlân edebilir.
 Olağanüstü hal ilanı karan verildiği gün Resmi Gazetede yayımlanır ve aynı gün Türkiye Büyük Millet Meclisinin onayına sunulur.
 Türkiye Büyük Millet Meclisi tatilde ive derhal toplantıya çağırılır; Meclis gerekli gördüğü takdirde olağanüstü halin süresini kısaltabilir, uzatabilir veya olağanüstü hali kaldırabilir.
 Cumhurbaşkanının talebiyle Türkiye Büyük Millet Meclisi her defasında dört ayı geçmemek üzere sureyi uzatabilir. Savaş hallerinde bu dört aylık süre aranmaz.
NOT: Olağanüstü hallerde vatandaşlar için getirilecek para, mat ve çalışma yükümlülükleri ile 15’inci maddedeki ilkeler doğrultusunda temel hak ve hürriyetlerin nasıl sınırlanacağı veya geçici olarak durdurulacağı, hangi hükümlerin uygulanacağı ve işlemlerin nasıl yürütüleceği kanunla düzenlenir.
 Olağanüstü hallerde Cumhurbaşkanı, olağanüstü halin gerekli kıldığı konularda, 104’üncu maddenin on yedinci fıkrasının ikinci cümlesinde belirtilen sınırlamalara tabi olmaksızın Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarabilir. (Tüm temel hak ve hürriyetler için)
 Kanun hükmündeki bu kararnameler Resmi Gazetede yayımlanır, aynı gün Meclis onayına sunulur.
 Savaş ve mücbir sebeplerle Türkiye Büyük Millet Meclisinin toplanamaması hariç olmak üzere; olağanüstü hal sırasında çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri üç ay içerisinde Türkiye Büyük Millet Meclisinde görüşülür ve karara bağlanır.
 Aksi halde olağanüstü hallerde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamesi kendiliğinden yürürlükten kalkar.